Het kabinet maakt digitalisering tot rijksprioriteit. Wat dat betekent voor de praktijk, leggen we naast de stem van de sector uit onze interviewserie Leiders in de digitale transformatie.
Redactie BIM Register, 22 juni 2026
Nederland heeft alles in huis om sneller te bouwen. De software draait en de data stroomt rijkelijker dan ooit. En toch duurt de weg van eerste schets tot sleutel nog steeds jaren te lang. Daar wringt het, en daar raakt de nieuwe koers van het kabinet precies de juiste snaar: het knelpunt is niet langer de technologie, maar de manier waarop de sector ermee werkt.
In een Kamerbrief over digitaal en data-geïnformeerd werken in de fysieke leefomgeving zet minister Boekholt-O'Sullivan digitalisering bovenaan om de woningbouw, verduurzaming en gebiedsontwikkeling te versnellen. De titel zegt het eigenlijk al: het gaat om wérken met data, niet om techniek op zichzelf. Drie lijnen dragen het plan: de digitale infrastructuur uitbouwen zodat gegevens veilig te delen zijn, de regie versterken via wetgeving en gezamenlijke kaders, en investeren in digitaal vakmanschap. De Taskforce Versnelling Woningbouw ziet digitalisering als sleutel naar 100.000 woningen per jaar. De ambitie klopt. Alleen verschijnt de concrete actieagenda pas voor de zomer van 2027. Dit is richting, geen uitvoering. En de praktijk wacht niet op een agenda.
Want hoe ziet die praktijk eruit? Voor de interviewserie Leiders in de digitale transformatie sprak BIM Register de afgelopen weken directieleden en koplopers uit de hele bouwkolom. Leg hun ervaring naast de ambitie van het kabinet, en één conclusie keert telkens terug: de techniek is zelden de bottleneck.
De techniek is af, het gedrag niet
Hier ligt het structurele probleem van de sector. De bouw heeft de afgelopen jaren fors gedigitaliseerd. Het Bouw Informatie Model is overal, planningssoftware is gemeengoed, data wordt massaal vastgelegd. Toch werkt de sector nog altijd op marges van twee tot drie procent, lopen projecten uit en blijven faalkosten hardnekkig. Meer techniek alleen verandert dat niet.
De bouw digitaliseert wel, maar nog te vaak in losse oplossingen. Pas als planning, kwaliteit en data met elkaar worden verbonden, ontstaat echte sturing.
Stan Roestenberg
De CEO van KYP legt daarmee de vinger op de structuur, COO Bas Roestenberg op het gedrag. Data wordt nog te vaak gebruikt als registratie achteraf, niet als basis voor beslissingen. "Maar als je niet bereid bent om op basis van die inzichten andere keuzes te maken, verandert er nog steeds niets," stelt hij.
Hans Bonekamp, directeur van Vibes Building Engineers, maakt het persoonlijk.
De technologie is niet de remmende kracht. De mens moet er klaar voor zijn om de verandering echt door te voeren.
Hans Bonekamp
Het datamodel gaat nog te vaak over de schutting
Ronald de Graan, directeur Archicad bij KUBUS, ziet dertig jaar BIM-retoriek, maar een werkwijze die nauwelijks veranderde. Modellen worden gemaakt, maar zelden als levende informatiebron gebruikt.
Waar vroeger de tekeningen over de schutting werden gegooid, is het nu het datamodel.
Ronald de Graan
Software kopen is volgens hem iets anders dan veranderen: "We kopen de software, we sturen iedereen op een cursus en that's it. En nu moet het alleen nog gaan vliegen."
In de infra ziet men hetzelfde patroon. Bij Sturm en BodemPlan lopen ontwerp, calculatie, werkvoorbereiding en uitvoering nog te vaak langs elkaar. Directeur Niels Buijs rekent het voor: in één project worden de hoeveelheden vijf keer opnieuw bepaald, terwijl de basisinformatie al in het model zit. "Dat is niet falen, maar het is niet efficiënt." Ontwerpcoördinator Joost Pepping vult aan: "Ik denk dat de grootste winst nog in de aansluiting zit." Niet in meer technologie, maar in één gedeelde bron en een keten die op elkaar aansluit.
De winst zit in samenwerking, niet in software
Dat het anders kan, bewijst de praktijk. Bij bedrijven die planningen niet langer op ervaring maar op hoeveelheden uit het bouwmodel baseren, weet de hoofdaannemer precies hoeveel capaciteit elke onderaannemer op welk moment nodig heeft. Inkoop op feiten in plaats van onderbuikgevoel. Het resultaat is concreet: minder faalkosten, minder opleverpunten en betere afstemming. Niet omdat de software beter is, maar omdat de manier van werken anders is. Fred Berg van BIM Bouwkunde draait de gangbare volgorde dan ook om. De grootste opgave zit volgens hem niet in computers of programmatuur, want die zijn goed genoeg, maar in de samenwerking tussen architect, constructeur, aannemer en installateur in één gedeeld model.
Sommige dingen doe je ook met gevoel. En gevoel is slecht over te dragen.
Fred Berg
Juist daarom is digitalisering geen luxe maar noodzaak. Een sector die te afhankelijk blijft van ervaring in enkele hoofden, maakt zichzelf kwetsbaar in een tijd van vergrijzing en personeelstekort. De waarde ontstaat op het moment dat kennis overdraagbaar wordt. Dat is mensenwerk, geen softwarekeuze.
Van goede bedoelingen naar realisatie
Vanuit de overheid klinkt hetzelfde geluid. Gedeputeerde Anne Koning van Zuid-Holland, verantwoordelijk voor bijna een kwart van de Nederlandse woningbouwproductie, ziet doorlooptijden van idee tot sleutel die makkelijk tien jaar bedragen. Techniek kan die termijn verkorten, maar alleen als partijen dezelfde informatie gebruiken en elkaar begrijpen.
We moeten nu echt van goede bedoelingen naar realisatie.
Anne Koning
Tegelijk legt zij de zwakke plek bloot die elk digitaliseringsplan ondermijnt: data is alleen waardevol als mensen die actueel houden, en dat voelt in de praktijk nog te vaak als sluitpost. Ook bij kunstmatige intelligentie waarschuwt ze dat techniek geen wondermiddel is. Wie de verkeerde vraag stelt, krijgt een verkeerd antwoord.
De achterban bevestigt het signaal
Dat beeld komt niet alleen uit de gesprekken. In een peiling van BIM Register naar aanleiding van het interview met Anne Koning koos 44 procent als grootste belemmering voor woningbouwversnelling "langs elkaar heen werken". "BIM en AI te weinig ingezet" volgde met 39 procent, "werk loopt te weinig synchroon" met 11 procent en "data niet actueel bijgehouden" met 6 procent. Het gaat om een kleine peiling van achttien stemmen, dus geen representatief onderzoek. Maar het signaal sluit naadloos aan op wat de geïnterviewden zeggen: de grootste enkelvoudige rem zit niet in de techniek, maar in de samenwerking tussen partijen.
Veilig versnellen is een bestuurskeuze
Sneller en slimmer samenwerken vraagt om meer data delen in de keten. Dat is verstandig, maar het heeft een keerzijde die in de Kamerbrief onderbelicht blijft. Hoe inniger de keten digitaal verbonden raakt, hoe zwaarder de verantwoordelijkheid voor veiligheid en regie gaat wegen. Koen van Besouw van LOSNING ICT wijst erop dat die rekening per 1 juli, met de nieuwe Cyberbeveiligingswet, nadrukkelijk op directieniveau komt te liggen.
Het gaat er niet meer om of je gehackt wordt, maar wanneer.
Koen van Besouw
Data delen is daarmee geen technische bijzaak, maar een bestuurlijke keuze. Versnellen en verantwoord werken horen onlosmakelijk bij elkaar, en geen van beide laat zich met software alleen regelen.
.png)
De versnelling begint bij de keuze om anders te werken
Het kabinet zet de juiste koers, en het is winst dat digitalisering nu rijksprioriteit is. Maar geen enkel digitaal stelsel bouwt uit zichzelf een woning. De versnelling die Nederland zoekt, ontstaat daar waar bedrijven en bestuurders vandaag al de stap zetten: van data verzamelen naar anders handelen, van losse tools naar samenhang, van goede bedoelingen naar realisatie. Die beweging is bottom-up allang gaande. De opgave voor de sector is niet wachten op 2027, maar nu aansluiten bij de koplopers die het verschil al maken.
Lees de interviews uit de serie Leiders in de digitale transformatie
- Lees het interview met Ronald de Graan van KUBUS
- Lees het interview met Koen van Besouw van LOSNING ICT
- Lees het interview met Anne Koning van Provincie Zuid-Holland
- Lees het interview met Stan en Bas Roestenberg van KYP
- Lees het interview met Niels Buijs en Joost Pepping van Sturm en BodemPlan
- Lees het interview met Fred Berg van BIM Bouwkunde
- Lees het interview met Hans Bonekamp van Vibes Building Engineers
Bron: ministerie van BZK, Kamerbrief "Digitaal en data-geïnformeerd werken in de fysieke leefomgeving" (19 juni 2026), te vinden op open.overheid.nl. Verder lezen: het nieuwsbericht "Kabinet zet in op digitalisering om bouwen en verduurzaming te versnellen" op Volkshuisvesting Nederland.
