De bouwsector investeert al jaren in digitalisering, met een sterke focus op BIM en datasturing. Toch blijven faalkosten een hardnekkig probleem en zou er nog harder versneld kunnen worden. Volgens Hans Bonekamp, directeur van VIBES Building Engineers, ligt de oorzaak hiervan niet bij de technologie, maar bij de mens en de manier waarop de sector hiermee omgaat.
“De technologie is niet de remmende kracht. De mens moet er klaar voor zijn om de verandering echt door te voeren.”
Dit is een ongemakkelijke waarheid voor een sector die digitalisering in woorden omarmt, maar in de praktijk nog vaak terugvalt op traditionele werkwijzen.
Vooruitgang zonder doorbraak
Volgens Bonekamp zijn de stappen van de afgelopen jaren zichtbaar en noodzakelijk. De sector beweegt in positieve zin, maar nog niet snel genoeg om structureel verschil te maken.
“Als je kijkt naar vijf jaar geleden en nu, dan maken we echt mooie stappen. Maar tegelijkertijd maken we nog steeds veel faalkosten. Dat laat zien dat we er nog lang niet zijn.”
De uitdaging ligt niet in het ontbreken van tools, maar in het gebruik ervan. Technologie wordt geïmplementeerd, maar niet volledig benut. Dat speelt op twee lagen: intern binnen bedrijven, maar vooral ook extern in projectsamenwerkingen met klanten en partners.
De echte rem zit niet in software, maar in gedrag
Veel professionals in de bouwsector werken nog volgens vertrouwde patronen. Zelfs wanneer betere digitale alternatieven beschikbaar zijn, blijft de stap naar verandering spannend.
Een voorbeeld dat Bonekamp recent tegenkwam, speelde op een afdeling calculatie. Daar draait het niet alleen om hoeveelheden, maar ook om het verhaal achter het getal. Ineens digitaliseren met automatisch gegenereerde hoeveelhedenstaten uit een model voelt dan niet direct veilig. Logisch dus dat de implementatie van technologische tools tijd vraagt.
Maximaal nut van BIM betekent maximaal vragen stellen
Een ander structureel probleem is het gebrek aan vraag vanuit opdrachtgevers en ketenpartners. Zonder duidelijke behoefte kan digitalisering, en dus BIM, eromheen blijven draaien.
“Als wij vooraf weten wat een partij of klant nodig heeft, kunnen we hier tijdig op inspelen en indien het kan dit prima uit het model halen. Maar die vraag moet er wel zijn.”
Volgens Bonekamp ligt hier een belangrijke verantwoordelijkheid bij de sector zelf.
“Je kunt niet van een opdrachtgever verwachten dat hij dit vanzelf vraagt of brengt. Je moet nieuwsgierig zijn, verder kijken en bespreken dan je eigen deel, en de klant meenemen, laten zien wat er mogelijk is en waarom het waarde toevoegt.”
De opdrachtgever moet niet wachten, maar worden meegenomen
Veel organisaties wachten op opdrachtgevers die zelf om digitalisering vragen. In de praktijk gebeurt dat zelden.
“Die opdrachtgever heeft een huisvestingsvraag en wil ontzorgd worden. De verantwoordelijkheid ligt dus bij de sector om de waarde van digitalisering zichtbaar te maken.”
Dat betekent dat digitalisering niet reactief moet worden ingezet, maar actief onderdeel moet zijn van het proces, vanaf de eerste stap tot en met de realisatie en daarna.
Waar digitalisering wel waarde levert
Binnen VIBES ligt de focus op integrale samenwerking, waarbij partijen niet als losse schakels opereren, maar als één team met een gezamenlijk doel. Juist in die context komt digitalisering pas echt tot zijn recht.
Een concreet voorbeeld is het gebruik van programmering en scripting binnen BIM processen.
“In projecten met veel herhaling kunnen we processen automatiseren. Denk aan het genereren van plattegronden, maatvoering en tekeningen.”
Waar dit voorheen handmatig gebeurde, wordt het nu grotendeels geautomatiseerd.
De echte winst zit niet alleen in technologie, maar in de manier van denken binnen de organisatie. Kansen liggen er vanuit projectmatig werken genoeg. De kracht van kennis delen is bekend, maar ook bij VIBES geldt dat je actief op zoek moet gaan naar kennis wanneer je iets ontdekt of ergens tegenaan loopt.
“Als iemand hier bij wijze van spreken drie keer hetzelfde doet, moet hij zijn hand opsteken. Dan moet je gaan automatiseren.”
Data is geen bijzaak, maar stuurt besluitvorming
De grootste kracht van data en digitalisering ligt volgens Bonekamp in het verbeteren van besluitvorming, niet achteraf, maar juist vroeg in het proces.
“Data en modellen moeten een centrale rol spelen in het proces. Het belang van geïntegreerde informatie kan dus niet genoeg worden benadrukt. Het is de ruggengraat en de bron van waarheid en inzicht, die het team in staat stelt om de beste beslissingen voor het project te nemen.”
De stappen van digitalisering hangen hiermee samen. Volgens Bonekamp betekent dit ook dat projectpartners, inclusief de opdrachtgever, steeds integralere samenwerkingen moeten aangaan. Dit gaat voor hem zelfs door op het niveau van de contractvorm.
Als data centraal wordt gesteld, moet er ook actief worden gestuurd op het beheer van die data. Digitalisering is hiervoor cruciaal, maar minstens zo belangrijk is dat het team de waarde ervan ziet en gezamenlijk verantwoordelijkheid neemt voor dat beheer. Oftewel: geïntegreerde samenwerking.
Een praktisch voorbeeld is het beheer van centrale data in modellen. Wanneer een leverancier een standaardoplossing kiest voor een kozijn terwijl er specifieke eisen gelden voor één van de tien kozijnen, kan dit direct zichtbaar worden gemaakt in het model door data te vertalen naar tekst, een symbool, een kleur op tekening of een rapport. Geen losse tweede informatiestroom via mails of documenten. Als dit niet wordt beheerd, bestaat het risico dat op de bouw toch tien keer hetzelfde kozijn wordt geleverd.
Waarom het toch te vaak mis blijft gaan
Ondanks alle mogelijkheden blijven veel organisaties worstelen met digitale transformatie. De oorzaken zijn herkenbaar. Verandering roept weerstand op, bewezen resultaten ontbreken soms en de angst om controle te verliezen speelt een belangrijke rol.
“Veel partijen willen het wel, of willen verder maar hebben het nog niet gezien. Dan blijft het spannend om die stap te zetten.”
Daar komt bij dat regelgeving en verantwoordelijkheden soms een remmende werking hebben. Maar uiteindelijk komt het volgens Bonekamp aan op beter, sneller en goedkoper werken, met meer plezier.
%20(10)(1).jpg)
Klein beginnen is beter dan groot praten
Voor organisaties die aan het begin staan van digitalisering is het advies van Bonekamp helder en praktisch.
“Doen! Zet de stap en begin klein. Zorg dat je elke keer ziet dat het werkt.”
Geen grote plannen of abstracte strategieën, maar concrete haalbare stappen die aantoonbaar resultaat opleveren. Dan bewijst digitalisering zich en motiveert het om ermee door te gaan.
“Als je elke dag een beetje beter wordt, kom je daar waar je wil.”
Over de spreker
Hans Bonekamp is directeur van VIBES Building Engineers en richt zich op engineering, informatiebeheer en procesadvies binnen bouwprojecten, met als doel om hoogwaardige gebouwen te ontwerpen, realiseren en beheren.
