MIX architectuur: "Alles wat wordt gebouwd zit in het model"

Bij MIX architectuur in Ede bestaat de twijfel over volledig BIM niet. Elke tekening, elke berekening, elk detail komt uit een geometrisch compleet en geclassificeerd model. Geen BIM light, geen halve modellen. Medeoprichter en zakelijk directeur Jorrit Blom legt uit waarom die keuze voor zijn bureau geen optie meer is, maar de enige werkbare route.

Van twee naar ruim veertig

MIX architectuur bestaat ruim twintig jaar. Jorrit Blom richtte het bureau in 2005 op met architect Reinier Ubels. De twee leerden elkaar kennen bij Inbo, waar Ubels projectarchitect was en Blom projectleider. Vanuit niets groeide het uit tot een team van ruim veertig architecten en bouwkundigen, inmiddels met meerdere eigenaren. Tweederde van de medewerkers heeft een bouwkundige achtergrond.

Het bureau werkt in alle twaalf provincies en richt zich op de wat grotere woningbouwprojecten, van twintig tot soms vijfhonderd woningen tegelijk, vaak in een groene, landschappelijke setting. Blom is zelf geen architect. Juist die combinatie is het uitgangspunt: ontwerpen en bouwkundig engineeren horen volgens hem onlosmakelijk bij elkaar. Daarom houdt MIX de engineering bewust zoveel mogelijk in eigen hand, ook als aannemers die taak willen overnemen. "Wij zullen nooit als architect alleen maar een ontwerp maken."

Dat zegt Blom zonder omwegen: "Wij hebben nooit de ambitie gehad om de goedkoopste te zijn. Ik wil de beste zijn." Kwaliteit vergt inspanning, en MIX vraagt het honorarium dat daarbij hoort. Tegelijk werkt het bureau binnen marktconforme honoraria, waardoor het efficiënt en projectmatig moet werken om binnen de beschikbare budgetten te blijven. Je kunt het geld wel vragen, maar je krijgt het niet altijd, en dan moet de kwaliteit er alsnog staan.

Wij hebben nooit de ambitie gehad om de goedkoopste te zijn. Ik wil de beste zijn.

BIM als strategische keuze

Een jaar of tien geleden zette MIX de overstap naar Revit, en deed dat in een keer. Autocad ging uit, parallelle CAD-workflows verdwenen. Cold turkey. De reden was praktisch: aannemers werken met Revit, en wie met dezelfde data werkt, krijgt minder afstemproblemen en betere gebouwen. Sindsdien levert het bureau altijd geometrisch complete en geclassificeerde modellen op. Geen BIM light, geen mengvorm.

Een compleet model betekent voor MIX dat alle geometrie er is. Niet alleen de delen die toevallig op een 2D-doorsnede zichtbaar zouden zijn, maar alle vloeren, alle daken, alle isolatie. "Wij modelleren het complete gebouw. Alles wat wordt gebouwd zit in het model." Dat hoeft volgens Blom niet per se volledig aan de Basis ILS te voldoen; compleet betekent voor hem vooral dat het hele gebouw aanwezig en kloppend is. De Basis ILS ziet hij wel als waardevol, juist omdat iedereen daardoor vanuit dezelfde principes werkt. De basis goed en netjes doorvoeren is voor veel aannemers al genoeg om er prima mee te kunnen werken. De winst zit in de discipline: een model dat overal klopt, zorgt voor minder bouwfouten en laat complexe projecten soepeler lopen. Modellen gaan bovendien rond in de keten, en een goed model levert vanzelf een goede naam op.

Alles wat wordt gebouwd zit in het model.

Datagedreven? Nuchter over het modewoord

Waar veel partijen claimen datagedreven te werken, is Blom nuchter tot sceptisch. Hij hoort de term in zijn eigen wereld nauwelijks, en als hij hem hoort, gelooft hij de grote woorden niet zomaar. "Echt datagedreven, ja, ik weet niet goed wat dat is", zegt hij.

Echt datagedreven, ja, ik weet niet goed wat dat is.

Toch haalt MIX wel degelijk data uit het model. Daglicht, ventilatie en oppervlakte voor toetsing aan BBL, BENG en MPG komen rechtstreeks uit het model. Dat is in feite datagedreven, maar zonder het modewoord. Aannemers calculeren ook steeds vaker op hoeveelheden uit het model, al is er koudwatervrees: klopt wat een ander erin heeft gezet? Blom draait het om. Iedereen maakt fouten, of dat nu de modelleur of de calculator is. De oplossing is geen wantrouwen, maar goede afspraken vooraf, voortdurende controles en nuchter verstand. "Je moet niet blind dingen gaan geloven. Dat doet een accountant ook niet."

Waar het volgens Blom beter kan

Over de sector wil Blom geen somber verhaal ophangen. De bouw is behoudend, maar zet de laatste vijf jaar grote stappen, mede dankzij de BIM Basis ILS die iedereen vanuit dezelfde principes laat werken. Wat volgens Blom beter kan, zit elders, en daar staat de ontwikkeling nu een beetje stil. De IFC-uitwisseling, de open standaard die gegevensuitwisseling tussen verschillende softwarepakketten mogelijk maakt, blijft in de praktijk achter bij de technologische ontwikkelingen. Hoewel IFC zich verder ontwikkelt, werkt een groot deel van de markt nog steeds met IFC2x3 of beperkte implementaties van IFC4. Daardoor worden de mogelijkheden van open BIM nog onvoldoende benut. De sector zou de adoptie van nieuwe standaarden volgens hem veel actiever moeten stimuleren.

De oplossing ligt volgens Blom niet bij de overheid. Die heeft er geen belang bij om een landelijk uitwisselingsformaat af te dwingen. "De overheid is er niet voor om te bepalen in welk exportformaat de bouw werkt. Dat moet de bouw zelf regelen", zegt hij. De trekkersrol hoort bij de branche zelf, bij partijen als Bouwend Nederland, de BNA en NL Ingenieurs.

De overheid is er niet voor om te bepalen in welk exportformaat de bouw werkt. Dat moet de bouw zelf regelen.

Volgens Blom komt het nog weleens voor dat de impact van kleine beslissingen wordt onderschat. Een werkvoorbereider die een spouw van 180 naar 190 millimeter vergroot omdat hij ander isolatiemateriaal koopt, heeft soms geen idee wat dat in een 3D-model betekent. Waar vroeger een paar lijnen verschoven, moet nu een heel gebouw mee. MIX voorkomt dat door bij de start de juiste, beslissingsbevoegde mensen aan tafel te zetten en samen vast te leggen hoe het gebouw in elkaar zit. Dat is precies waar efficiëntie begint: niet zomaar beginnen, maar eerst goed afstemmen.

Harde keuzes, en de mensen

De hardste interne keuze was die abrupte overstap: Autocad uit, alles in Revit, altijd een compleet model. Een manier van werken, geen losse mengvormen per opdracht. Dat was even wennen, maar leverde daarna vooral voordelen op. "Dat geeft veel helderheid en roept geen vragen op."

Mensen ontslaan vanwege digitalisering hoefde MIX nooit. Blom neemt zelf de mensen aan en selecteert op wie past bij deze manier van werken. Nieuwe aanwas komt via vaste relaties, zoals met de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, met sollicitatierondes waarin MIX filtert op Revit-ervaring en passie voor modelleren. Van de stagiairs blijft ongeveer een kwart uiteindelijk in dienst.

AI: kleine stappen met grote impact

De grootste verandering voor de komende jaren is voor Blom geen vraag: dat is AI. Veel architecten onderschatten de impact ervan, denkt hij. MIX pakt het pragmatisch aan en zoekt vooral naar wat nu al werkt. "Ik denk niet in bedreigingen, ik denk in kansen", zegt hij.

Ik denk niet in bedreigingen, ik denk in kansen.

Twee voorbeelden maakt hij concreet. Online renderplatformen maken van een ruw SketchUp of Revit model binnen minuten een fotorealistische visualisatie, werk waarvoor een gespecialiseerd bureau al snel duizenden euro’s rekent. Ook op het gebied van planning zag MIX kansen. Omdat geen bestaande tool goed aansloot op de werkwijze van het bureau, ontwikkelde een collega met behulp van AI in enkele weken een eigen planningstool die precies doet wat nodig is. Een traject dat via traditionele softwareontwikkeling aanzienlijk meer tijd en geld had gekost. "Het zijn allemaal nog hele kleine stapjes, maar ook best wel impactvol. En het is nog maar het begin", zegt Blom.

Het zijn allemaal nog hele kleine stapjes, maar ook best wel impactvol. En het is nog maar het begin.

Versterkt AI de architect, of holt het de rol uit? Blom neigt duidelijk naar versterken. Tekeningen maken uit een bestaand model noemt hij vrij dom werk dat je grotendeels kunt scripten; de meerwaarde zit in de bouwkundige intelligentie in het model, niet in de tekening zelf. Aan de randen van het vak zal werk afkalven, bijvoorbeeld in de initiatieffase en bij het automatisch genereren van tekeningen. Niet de richting verontrust hem, maar de snelheid: die noemt hij bijna angstaanjagend. Binnen vijf jaar verwacht hij geen aardverschuiving, maar over tien tot vijftien jaar kan het beeld er heel anders uitzien. Hij vat het samen als een tsunami in vertraging: geen bedreiging, maar een ontwikkeling met grote impact die zich geleidelijk voltrekt.

Wat blijft, is de noodzaak om te blijven schakelen. Of het nu gaat om tegenwind als een crisis, pandemie, oorlog of oplopende inflatie, of om kansen zoals de grote vraag naar woningen: een ondernemer heeft volgens Blom elke dag creativiteit nodig om met de omstandigheden om te gaan, en AI is daar nu een van. De rode draad door alles heen vat hij uiteindelijk in drie woorden samen: "Adapt or die."

Adapt or die.