De bouw digitaliseert. Daar twijfelt Daan Arts van Hercuton geen moment aan. Hij ziet een sector waarin veel gebeurt, waarin koplopers elkaar opzoeken en waarin kennis steeds vaker wordt gedeeld tussen bedrijven die verder willen dan alleen hun eigen proces. Zijn blik is positief, maar niet vrijblijvend. Want onder die vooruitgang zit volgens hem een hardnekkig probleem dat de echte versnelling afremt: de bouw digitaliseert nog te vaak per organisatie, terwijl de grootste winst juist in de samenwerking tussen partijen ligt.
Daarmee raakt Arts aan een ongemakkelijke waarheid. De sector heeft niet in de eerste plaats een technologieprobleem, maar een aansluitprobleem. Veel bedrijven hebben hun eigen processen slim ingericht, soms zelfs zeer efficiënt, maar zodra die processen moeten samenwerken met die van anderen, begint het te schuren. En precies daar wordt duidelijk waarom digitalisering in de bouw geen puur intern vraagstuk is, maar een gezamenlijke opgave.
De sector beweegt, maar niet iedereen in hetzelfde tempo
Volgens Arts staat de bouw en infrasector op een goede plek. Er gebeurt veel, er is veel bereidheid en de groep organisaties die serieus inzet op BIM, digitalisering en innovatie wordt breder. De kopgroep is volgens hem nog steeds herkenbaar, maar wel steviger verankerd in de sector dan een aantal jaar geleden. Binnen steeds meer organisaties zijn BIM, innovatie en digitale ontwikkeling niet langer losse initiatieven van individuen, maar structureel belegd.
Dat is belangrijk, omdat kennisdeling daardoor meer gewicht krijgt. Niet alleen tussen een vaste groep enthousiastelingen, maar steeds vaker ook tussen organisaties die digitalisering strategisch beginnen te positioneren. Die verbreding maakt de sector sterker, omdat het leereffect groter wordt zodra meer partijen op een vergelijkbaar niveau met dezelfde vraagstukken bezig zijn.
Tegelijkertijd is het beeld niet egaal. De kopgroep trekt door, maar de rest van de keten beweegt niet automatisch mee. Voor een hoofdaannemer als Hercuton zit daar een extra uitdaging. Een groot deel van het werk wordt uitgevoerd door partners en specialisten buiten de eigen organisatie, terwijl de regie en eindverantwoordelijkheid wel bij de hoofdaannemer liggen. Juist daardoor wordt digitalisering geen puur intern vraagstuk, maar een ketenvraagstuk.
Intern efficiënt is nog niet hetzelfde als samen slim
Een van de sterkste observaties uit het gesprek zit in de voorbeelden die Arts geeft van productiebedrijven, met name gevel en kozijnleveranciers. Dat zijn niet per definitie achterblijvers. Integendeel. Veel van die bedrijven hebben hun eigen proces juist uitstekend geautomatiseerd. Een offerteaanvraag komt binnen, wordt in een gespecialiseerd systeem verwerkt en loopt vervolgens efficiënt door richting productie.
Juist daar ontstaat de spanning met BIM. Want BIM vraagt niet alleen om efficiëntie voor jezelf, maar ook om uitwisselbaarheid en samenwerking met anderen. En voor veel productiebedrijven voelt dat als extra werk. Niet als meerwaarde voor henzelf, maar als een aanvullende dienst voor de aannemer. Het gevolg laat zich raden: een BIM model wordt dan een meerprijs.
Dat voorbeeld is belangrijk, omdat het laat zien waar de sector zich nog vaak in vergist. Digitalisering is niet automatisch samenwerking. Je kunt intern zeer ver zijn en tegelijk extern nog slecht aansluiten. In die zin is Arts opvallend helder. Wie alleen zijn eigen proces optimaliseert, helpt de keten niet vanzelf vooruit.
Bij installateurs ziet hij juist een dubbel beeld. Een deel van die markt loopt in BIM adoptie nog achter op architecten, constructeurs en grotere aannemers. Maar bij de partijen die wél ver zijn, ontstaat soms juist het tegenovergestelde probleem: modellen worden zo gedetailleerd opgebouwd dat ze onnodig zwaar en lastig hanteerbaar worden. Ook dat is een les. Meer data is niet automatisch betere data. Relevantie blijft bepalend.
3D heeft de drempel verlaagd, AI gaat het gebruiksgemak veranderen
Als Arts terugkijkt op de belangrijkste ontwikkeling van de afgelopen jaren, noemt hij niet meteen AI, maar iets fundamentelers: de overstap naar 3D. Volgens hem zit daar nog steeds een van de grootste doorbraken. Niet alleen technisch, maar vooral in begrijpelijkheid. Zodra mensen in 3D kunnen zien wat er gebouwd wordt, ontstaat sneller inzicht. De vraag wat iemand eraan heeft, wordt dan ineens veel concreter beantwoord.
Dat is een cruciaal punt. 3D heeft BIM tastbaar gemaakt. Het heeft van abstracte digitalisering een praktisch hulpmiddel gemaakt dat mensen direct begrijpen. Rond grote schermen op kantoor, waar modellen worden gedraaid en besproken, ziet Arts dagelijks wat dat doet met communicatie en besluitvorming.
De volgende stap ziet hij duidelijk in AI. Niet als vervanging van inhoudelijke kennis, maar als versneller van gebruiksgemak. “De knoppen worden minder relevant, de kennis wordt relevanter.” Dat is een wezenlijke verschuiving. Wie met BIM werkt, hoeft in de toekomst steeds minder te weten hoe software exact bediend moet worden, en steeds meer wat hij wil weten of bereiken. Dat maakt BIM toegankelijker, verkleint de instap voor nieuwe medewerkers en helpt om de kenniskloof sneller te overbruggen.
Binnen Hercuton draait digitalisering om communicatie, zekerheid en kennisborging
Binnen Hercuton speelt digitalisering een grote rol, niet als doel op zich, maar als middel om arbeidsproductiviteit, beheersbaarheid en voorspelbaarheid te vergroten. Dat zit in allerlei processen, van factuurverwerking tot kennisborging, maar vooral in de manier waarop het model steeds centraler komt te staan in de dagelijkse samenwerking.
Waar communicatie vroeger vaak via losse mails, pdf’s en markups buiten het model om liep, verschuift die steeds meer naar objectgebonden communicatie in het model zelf. Niet een opmerking ergens op een tekening, maar een issue gekoppeld aan precies die ene deur, dat ene kozijn of dat ene onderdeel. Dat zorgt voor meer duidelijkheid, minder interpretatie en snellere afstemming. Arts vat de kern daarvan treffend samen: “Uiteindelijk is communicatie alles.”
Een tweede grote stap is 4D planning. Hercuton heeft daar inmiddels één fulltime specialist op zitten. Niet om mooie filmpjes te maken voor een tender, maar om risico’s te verkleinen en projecten beter voorspelbaar te maken. Door planning te koppelen aan het model ontstaat inzicht dat in een traditionele planning vaak verborgen blijft. Niet alleen op hoofdlijnen, maar ook heel praktisch. Wat staat er bijvoorbeeld op 11 mei op de bouwplaats? Welke elementen worden dan geplaatst, wat moet daarvoor al gereed zijn en waar moet materieel of materiaal op dat moment staan? Juist dat soort vragen worden in een 4D aanpak veel sneller en concreter beantwoord.
Die datagedreven 4D aanpak leverde binnen een zusterbedrijf zelfs direct aantoonbaar resultaat op. Door de planning niet alleen traditioneel te lezen, maar in 4D te visualiseren en op basis van eerdere projectdata en logische werkvolgordes te beoordelen, werd tijdig zichtbaar dat de oorspronkelijke aanpak niet zou werken. Alleen dat inzicht voorkwam volgens Arts al ongeveer vijftigduizend euro aan herstelkosten. Precies daar bewijst digitalisering zijn waarde: niet in abstracte innovatieverhalen, maar in betere beslissingen voordat fouten geld gaan kosten.
Verandering werkt hier niet via dwang, maar via organische groei
Misschien wel het meest onderscheidende deel van het verhaal zit in hoe Hercuton digitalisering intern aanpakt. Waar sommige organisaties vanaf boven opleggen hoe er vanaf morgen gewerkt moet worden, kiest Hercuton bewust voor een andere route. Arts noemt dat organische groei. Geen harde uitrol, maar werken met ambassadeurs, ruimte geven aan enthousiaste mensen en van daaruit de beweging laten groeien.
Die aanpak past ook bij zijn eigen geschiedenis binnen het bedrijf. Hij kreeg jaren geleden de ruimte om zijn ideeën over BIM te presenteren, te onderzoeken en vervolgens op te bouwen. Dat begon dus niet met een opgelegd programma, maar met iemand uit de organisatie die zijn hand opstak en een directie die zei: ga het maar doen.
Daar zit ook meteen de grootste uitdaging bij digitale transformatie. Als Arts moet samenvatten waar organisaties in de praktijk het vaakst tegenaan lopen, geeft hij een kort en raak antwoord: “De mens, de gewoonte.” Technologie is zelden het grootste obstakel. Gedrag bijna altijd.
AI moet kennis niet vervangen, maar versterken
Kijkt Arts naar de komende vijf jaar, dan ziet hij AI vooral als een middel om kwaliteit, kennisborging en arbeidsproductiviteit te versterken. Niet door mensen buitenspel te zetten, maar juist door hun kennis beter beschikbaar te maken. Binnen Hercuton wordt daarom gewerkt aan AI assistenten die kennis van ervaren collega’s helpen vastleggen en beschikbaar maken voor anderen.
De gedachte daarachter is strategisch sterk. In een sector waar kennisverlies, vergrijzing en personeelstekort steeds zwaarder drukken, wordt het steeds waardevoller om ervaring niet alleen in hoofden te laten zitten, maar ook in systemen die kunnen ondersteunen, meedenken en vragen teruggeven aan de gebruiker. Niet om iemand lui te maken, maar om iemand sneller beter te maken.
Conclusie
Het verhaal van Hercuton laat zien dat digitalisering in de bouw niet draait om nog meer tools, maar om betere aansluiting tussen mensen, processen en ketenpartners. De sector is volgens Daan Arts duidelijk in beweging, maar de echte versnelling komt pas wanneer digitalisering niet stopt bij het eigen bedrijfsproces.
Daarmee is zijn boodschap aan organisaties die nog aan het begin staan van hun digitale transformatie opvallend praktisch en bruikbaar: “Stel haalbare doelen en ga vooral beginnen.” Niet wachten op de perfecte routekaart, niet denken dat kennis alleen binnen de eigen muren zit, maar leren van concullega’s en stap voor stap bouwen aan iets dat werkt.
Dat is misschien wel de meest bruikbare conclusie van allemaal. De bouw hoeft niet te wachten tot alles klaar is. De sector moet vooral zorgen dat ze durft te beginnen, en dat ze bereid is om samen verder te komen.
